
Animasyon, Belgesel
İranlı genç bir yönetmen olan Yegane Moghaddam, kendi çocukluk anılarına ve okul yıllarına dönerek, "üniforma" kavramının hayatını nasıl şekillendirdiğini anlatıyor. Tahran'da geçen hikâye, okula giden kız çocuklarına dayatılan zorunlu kıyafet kurallarının (başörtüsü ve uzun, bol üniformalar) sadece bir giysi olmadığını, aynı zamanda bir ideolojinin bedene giydirilmesi olduğunu vurguluyor.
Film, klasik bir anlatıdan ziyade görsel bir deneme niteliğindedir. Yönetmen, anılarını kağıt üzerine değil, doğrudan okul üniformalarının kumaşlarına, kot pantolonların ceplerine ve gömleklerin yakalarına resmeder. Kumaşın dokusu, dikiş izleri ve düğmeler, hikâyenin bir parçası haline gelir. Kız çocuklarının hayalleri, renkli dünyaları ve bireysellikleri, bu tek tip ve gri kumaşların altında nasıl sıkıştığı, ancak yine de bir yolunu bulup nasıl dışarı sızdığı metaforik bir dille aktarılır.
Our Uniform, diyaloglara dayalı bir film olmaktan çok, yönetmenin iç sesi ve görsel anlatımı üzerine kuruludur.
Yegane Moghaddam (Yönetmen/Anlatıcı): Filmin yaratıcısı olan Moghaddam, kendi hikâyesini bizzat anlatır. Sesi, öfkeli bir haykırıştan ziyade, geçmişe bakan hüzünlü ve ironik bir gözlemci tonundadır. Anlatımı, filmin samimiyetini artıran en önemli unsurdur.
Yegane Moghaddam, sadece 7 dakikalık bu kısa filmle, animasyon dünyasında teknik bir devrime imza atıyor. Our Uniform, İran'daki kadın hakları mücadelesini ve "zorunlu hicab" konusunu işlerken, bunu sloganlarla değil, son derece estetik ve dokunsal bir yolla yapıyor. Kumaş üzerine doğrudan boyama ve animasyon yapma fikri, filmin konusunu (giyim kuşam baskısı) biçimiyle (kumaşın kendisi) mükemmel bir şekilde birleştiriyor.
Film, izleyiciye neredeyse "dokunabileceği" bir deneyim sunuyor. Kumaşın kırışıklıkları, karakterlerin hareketlerine yön veriyor; bir pantolon cebi okul koridoruna, bir fermuar ise sansürlenen dudaklara dönüşebiliyor. Oscar adaylığı getiren bu yaratıcılık, baskıcı rejimlerin tek tipleştirme çabasına karşı sanatın rengarenk ve sınırsız cevabı niteliğinde. Mizahi bir tonun altına gizlenmiş derin bir eleştiri barındırıyor.
Animasyon sanatının teknik sınırlarını merak edenler, İran sinemasına ve kültürüne ilgi duyanlar, Persepolis tarzı otobiyografik anlatıları sevenler için kaçırılmayacak bir eser. Ayrıca grafik tasarımcılar, tekstil sanatıyla ilgilenenler ve kısa film tutkunları bu 7 dakikalık görsel şölenden büyük ilham alacaktır.
Çünkü Our Uniform, kıyafetlerin sadece bizi örtmediğini, bazen bizi nasıl "sildiğini" anlatan çok zeki bir metafora sahip. 96. Akademi Ödülleri'nde "En İyi Kısa Animasyon" dalında aday gösterilmesi boşuna değil; yönetmenin kot pantolonlar ve okul önlükleri üzerinde yarattığı dünya, dijital efektlere boğulmuş sinema dünyasında taptaze bir soluk. İranlı kadınların sesini, ajitasyona kaçmadan bu kadar zarif duyuran nadir yapımlardan.
Bireysellik ve Tek Tipleşme: Okul üniformalarının, çocukların kişiliğini bastırma aracı olarak kullanılması.
Sansür ve Kısıtlama: Kadın bedeni üzerindeki toplumsal ve politik baskının giysiler üzerinden anlatımı.
Hafıza ve Doku: Anıların, giydiğimiz kıyafetlerin dokusuna sinmesi ve geçmişi hatırlatması.
Çocukluk Masumiyeti: Baskıcı kurallar altında bile çocukların oyun ve hayal kurma yeteneğini kaybetmemesi.
Persepolis: İran Devrimi'ni ve sonrasını bir kız çocuğunun gözünden anlatan, siyah-beyaz animasyon klasiği.
Flee: Göçmenlik, kimlik ve geçmişle yüzleşme temasını animasyon belgesel formatında işleyen güçlü bir yapım.
Negative Space: Bir baba-oğul ilişkisini, bavul toplama (kıyafetler) metaforu üzerinden anlatan Oscar adayı kısa film.
Film, 2024 Oscar Ödülleri'nde kısa animasyon dalında aday gösterilen ilk İran yapımı film olma özelliğini taşıyor.
Yönetmen Yegane Moghaddam, filmin yapım sürecinde gerçekten kendi eski okul üniformalarını ve kumaş parçalarını tuval olarak kullandı.
Filmdeki tüm animasyonlar dijital ortamda değil, fiziksel kumaşlar üzerinde kare kare işlenerek ve fotoğraflanarak (stop-motion benzeri bir teknikle) oluşturuldu.
Film, jenerik dahil toplamda 7 dakikalık çok kısa ama yoğun bir anlatıma sahiptir.
İran'daki zorunlu kıyafet kurallarını eleştirdiği için filmin İran'da resmi olarak gösterimi ve devlet desteği bulunmamaktadır; ancak uluslararası festivallerde büyük ses getirmiştir.
Yönetmen bu tekniği "kumaş üzerine animasyon" olarak tanımlıyor. Karakterler ve arka planlar, gerçek kumaşların dokusu, desenleri ve dikişleri kullanılarak yaratılmıştır.
Film, festival döngüsünü tamamladıktan sonra genellikle Oscar adayı kısa filmlerin yayınlandığı platformlarda veya MUBI gibi küratörlü servislerde dönemsel olarak yer almaktadır.
Yorum yazmak için giriş yapınız.
Yükleniyor...