
Belgesel
Amerika Birleşik Devletleri'nde, özellikle Florida eyaletinde, son yıllarda okul kütüphanelerinden yüzlerce kitabın "sakıncalı" bulunduğu gerekçesiyle kaldırılması büyük bir tartışma konusudur. Politikacılar ve bazı ebeveyn grupları bu kitapların çocuklara zarar verdiğini iddia ederken, belgesel mikrofonu asıl muhataplara, yani çocuklara uzatır.
Film, alfabenin harfleri üzerinden ilerleyerek (A'dan Z'ye), yasaklanan kitapları ve bu kitapların ele aldığı konuları (ırkçılık, savaş, LGBTQ+ hakları, tarih vb.) inceler. Çocuklar, Anne Frank'ın Hatıra Defteri veya Rosa Parks'ın hayatı gibi kitapların neden yasaklandığına anlam veremezken, bu kitaplardan öğrendikleri hayat derslerini paylaşırlar. Belgesel ayrıca, yasaklara karşı bastonuyla ve yorganıyla okul yönetim kurulunun karşısına dikilen 101 yaşındaki aktivist Grace Linn'in ilham verici mücadelesine de odaklanır.
Çocuklar: Belgeselin asıl yıldızları. Okumaları engellenen kitapları ellerine alıp inceleyen, "Bunda korkacak ne var?" diye soran ve yetişkinlerden çok daha olgun yorumlar yapan ilkokul ve ortaokul öğrencileri.
Grace Linn: 101 yaşında bir İkinci Dünya Savaşı dönemi tanığı. Eşini savaşta özgürlükler için savaşırken kaybettiğini belirterek, kitap yasaklamanın Nazi Almanyası'nı andırdığını okul yönetim kurulunun yüzüne haykıran cesur kadın.
Sheila Nevins (Yönetmen): MTV Documentary Films'in başında bulunan efsanevi yapımcı, 84 yaşında ilk yönetmenlik denemesiyle bu önemli konuyu ele alıyor.
The ABCs of Book Banning, renkli ve çocuksu grafiklerle süslenmiş "eğlenceli" bir görselliğe sahip olsa da, anlattığı konu son derece karanlık ve endişe vericidir. Film, kitap yasaklarının çocukları korumak için değil, onların gerçekleri (tarihi, farklı kimlikleri, savaşı) öğrenmesini engellemek için yapıldığını savunur.
Yönetmen Sheila Nevins, yetişkinlerin bağırış çağırış kavgalarını göstermek yerine, çocukların saf ve mantıklı sorularını öne çıkararak izleyiciyi silkeliyor. Bir çocuğun, "Anne Frank'ın kitabını yasaklıyorlar çünkü Yahudilerin başına gelenleri bilmemizi istemiyorlar mı?" diye sorması, yasakların ardındaki politik niyeti en basit haliyle ifşa ediyor.
Eğitimciler, kütüphaneciler, ebeveynler ve ifade özgürlüğü konusuna duyarlı herkes izlemeli. Ayrıca Amerika'daki "kültür savaşları"nın (culture wars) eğitim sistemini nasıl etkilediğini anlamak isteyenler için kısa ve net bir özet sunuyor.
Çünkü bu film, sansürün en büyük mağdurunun kim olduğunu hatırlatıyor: Gelecek nesiller. 96. Akademi Ödülleri'nde "En İyi Kısa Belgesel" dalında aday gösterilen yapım, 100 yaşındaki bir kadının (Grace Linn) direnişiyle umut aşılarken, yasaklanan kitapların aslında empati kurmayı öğrettiğini kanıtlıyor. Sadece 27 dakikada, eğitimin amacını sorgulatan güçlü bir manifesto.
Sansür ve Özgürlük: Bilgiye erişim hakkının kısıtlanması ve bunun tehlikeleri.
Tarihle Yüzleşme: Kölelik, Holokost veya sivil haklar hareketi gibi tarihi gerçeklerin silinmeye çalışılması.
Empati: Kitapların, çocuklara kendilerinden farklı hayatları anlamaları için bir pencere açması.
Kuşaklararası Diyalog: 100 yaşındaki bir aktivist ile 10 yaşındaki bir çocuğun aynı amaçta (okuma özgürlüğü) buluşması.
Fahrenheit 451: Kitapların yakıldığı distopik bir geleceği anlatan film (ve kitap).
The Booksellers: Kitap dünyasına ve kitap sevgisine dair bir belgesel.
Footloose: Yasaklara karşı gençliğin direnişini anlatan klasik bir film.
Judy Blume Forever: Kitapları sıklıkla yasaklanan yazar Judy Blume'un hayatını anlatan belgesel.
Yönetmen Sheila Nevins, belgesel dünyasının en güçlü figürlerinden biridir (HBO belgesellerinin eski başkanı) ve kariyeri boyunca yapımcı olarak onlarca Oscar ve Emmy kazanmıştır; ancak bu film onun yönetmen koltuğuna oturduğu ilk iştir.
Filmde özellikle Amanda Gorman'ın başkanlık töreninde okuduğu The Hill We Climb şiir kitabının yasaklanmasına değinilir.
Grace Linn, protesto sırasında yaptığı konuşmada, yasaklanan kitapların kapaklarından yaptığı bir yorganı (quilt) sergileyerek pasif ama etkili bir eylem gerçekleştirmiştir.
Evet. Filmde bahsedilen kitaplar (Maus, The Bluest Eye, Rosa Parks biyografileri vb.) Florida başta olmak üzere ABD'nin çeşitli eyaletlerindeki okul bölgelerinde ya tamamen yasaklanmış ya da erişimi kısıtlanmıştır.
Film, 2024 Oscar Ödülleri'nde aday gösterildi ancak ödülü The Last Repair Shop kazandı.
Film, Paramount+ platformunda yayınlanmaktadır. Ayrıca MTV Documentary Films yapımı olduğu için dönemsel olarak YouTube'da (resmi kanallarda) ücretsiz olarak erişime açılabilmektedir.
Grace Linn, filme konu olan protestolar sırasında 101 yaşında olan, hayatı boyunca ifade özgürlüğünü savunmuş Amerikalı bir aktivisttir.
Yorum yazmak için giriş yapınız.
Yükleniyor...