
Belgesel, Suç, Tarih
If a Tree Falls, 2005 yılında FBI tarafından "bir numaralı yerel terör tehdidi" olarak ilan edilen Yeryüzü Özgürlük Cephesi’nin (Earth Liberation Front - ELF) yükselişini ve çöküşünü merkezine alıyor. Belgesel, grubun ana üyelerinden biri olan Daniel McGowan’ın tutuklanma süreciyle başlıyor. McGowan, kereste fabrikalarına ve çevreye zarar veren kuruluşlara yönelik kundaklama eylemlerine karıştığı gerekçesiyle ömür boyu hapis istemiyle yargılanırken; film bizi geçmişe, bu radikal hareketin doğuşuna götürüyor.
Bir tarih filmleri niteliği taşıyan yapım, 90’lı yılların sonundaki çevre aktivizminin nasıl evrildiğini ve barışçıl protestoların yerini neden şiddetli eylemlere bıraktığını titizlikle inceliyor. McGowan’ın kişisel yolculuğu üzerinden, çevrecilik, aktivizm ve terörizm arasındaki o bulanık çizgiyi sorgulayan belgesel, aynı zamanda bir suç filmleri gerilimi sunuyor. Pasifik Kuzeybatı’nın kadim ormanlarını korumak için yola çıkan gençlerin, nasıl olup da FBI’ın en çok arananlar listesine girdiğini tüm boyutlarıyla ele alıyor.
Belgeselin odak noktasında, dürüstlüğü ve içsel muhasebesiyle izleyiciyi etkileyen Daniel McGowan yer alıyor. McGowan, bir suçludan ziyade, inançları ile yaptığı eylemlerin sonuçları arasında sıkışmış, son derece insani bir figür olarak karşımıza çıkıyor. Onun anlatımı, filmi tek taraflı bir savunma olmaktan çıkarıp derin bir vicdan sorgulamasına dönüştürüyor.
Filmde ayrıca, ELF eylemlerinden etkilenen iş adamları, soruşturmayı yürüten FBI ajanları ve diğer grup üyeleri de yer alıyor. Bu geniş yelpaze, belgesel filmleri türünün en güçlü yanlarından biri olan çok sesliliği sağlıyor. Savcıların ve dedektiflerin perspektifi, olaya bir polisiyenin ciddiyetini katarken; aktivistlerin tanıklıkları, hareketin altındaki duygusal ve ideolojik motivasyonu anlamamıza yardımcı oluyor.
Marshall Curry ve Sam Cullman tarafından yönetilen yapım, 2012 yılında "En İyi Belgesel" dalında Oscar adaylığı elde etti. Yönetmenler, oldukça tartışmalı bir konuyu ajitasyona kaçmadan ve tarafları şeytanlaştırmadan ele almayı başarmışlar. Filmin kurgusu, arşiv görüntüleri ile güncel röportajları mükemmel bir ritimle birleştiriyor. Bu yapım, sadece çevre bilinci üzerine değil, aynı zamanda devlet otoritesi ve sivil itaatsizliğin sınırları üzerine de önemli bir tarih filmleri belgesi niteliği taşıyor.
Politik aktivizmle ilgilenen, çevrecilik hareketinin tarihsel sürecini merak eden ve etik ikilemleri seven herkes bu belgeseli izlemeli. Eğer gerçek suç dosyalarına ilgi duyuyor ve bir suçun arkasındaki sosyolojik nedenleri merak ediyorsanız, bu suç filmleri tadındaki belgesel tam size göre. Adalet sisteminin nasıl işlediğini ve "terörizm" kavramının nasıl tanımlandığını sorgulayan izleyiciler için de oldukça sarsıcı bir deneyim olacaktır.
Bu belgesel, "Amaca giden her yol mübah mıdır?" sorusuna yanıt araması bakımından son derece kıymetlidir. Doğayı koruma arzusu gibi saf bir niyetin, nasıl şiddet sarmalına dönüşebileceğini görmek hem ürkütücü hem de öğreticidir. Film, izleyiciyi kolay cevaplar vermeye zorlamak yerine, her iki tarafın da haklı ve haksız yanlarını masaya yatırıyor. Dünyayı değiştirme arzusu duyan herkesin, bu arzunun getirebileceği bedelleri görmesi için bu yapım izlenmelidir.
Radikal Aktivizm: Barışçıl yöntemlerin tükendiği noktada başlayan şiddet eylemleri.
Terörizm Tanımı: Devletin mülke zarar veren eylemleri nasıl "terör" olarak sınıflandırdığı.
Çevre Etiği: Ormanların ve ekosistemin korunması için verilen savaşın meşruiyeti.
İhanet ve Sadakat: Grup üyelerinin baskı altında birbirleri aleyhine ifade vermesi.
Bu belgeselin politik derinliğini sevdiyseniz, radikal sol örgütleri inceleyen "The Weather Underground" belgeselini mutlaka izlemelisiniz. Ayrıca benzer bir suç filmleri dokusuna sahip olan ve bir sistem eleştirisi sunan "The Corporation" veya çevre mücadelesini farklı bir boyuttan ele alan "Gasland" de ilginizi çekebilir. Tarih filmleri meraklıları için ise 1960'ların protesto kültürünü anlatan "Chicago 10" harika bir seçim olacaktır.
Daniel McGowan, filmin çekimleri sırasında ev hapsindeydi ve davanın sonuçlanma aşaması bizzat kamera önünde gerçekleşti. ELF, eylemleri sırasında tek bir canlıya bile zarar vermemeyi temel kural olarak benimsemiş olmasına rağmen, FBI tarafından mülke verilen zarar nedeniyle terör listesine dahil edilmiştir. Belgesel, yayınlandığı dönemde çevreci gruplar ve hukukçular arasında terör yasalarının kapsamı üzerine büyük tartışmalar başlatmıştır.
Grup, 2000'li yılların ortalarındaki büyük operasyonlardan sonra büyük ölçüde dağılmıştır ancak ideolojisi farklı isimler ve küçük hücreler altında varlığını sürdürmeye çalışmaktadır.
McGowan, kereste fabrikaları ve fidanlıklar gibi yerleri kundaklama eylemlerine karıştığı için suçlanmıştır; ABD yasalarına göre bu tür ekonomik sabotajlar "yerel terör" kapsamına alınabilmektedir.
Hayır, film hem eylemcilere hem de bu eylemlerden zarar gören işletme sahipleri ile yasaları uygulayan görevlilere söz hakkı tanıyarak dengeli bir perspektif sunar.
Yorum yazmak için giriş yapınız.
Yükleniyor...